تابلو برق دیزل ژنراتور چطور کار میکند؟

اگر دیزل ژنراتور را فقط یک موتور بزرگ و پر سر و صدا بدانیم، احتمالا تابلو برق دیزل ژنراتور همان بخشی است که اجازه نمیدهد این موتور بزرگ، با یک تصمیم اشتباه، برق پروژه را به دردسر بیندازد.

در تجربه کاری با انواع پروژه های ساختمانی، صنعتی، درمانی و کشاورزی، بارها دیده ام که خود ژنراتور از نظر موتور و آلترناتور سالم بوده، اما به خاطر انتخاب غلط تابلو برق یا تنظیمات غیر اصولی، کل سیستم برق اضطراری دچار نوسان، خاموشی یا آسیب تجهیزات شده است.

برق هم شوخی ندارد؛ مخصوصا وقتی پای بیمارستان، دیتاسنتر، هتل، کارخانه یا حتی یک مغازه شلوغ وسط باشد.

تابلو برق دیزل ژنراتور، مرکز کنترل، فرمان، حفاظت و انتقال بار در سیستم دیزل ژنراتور است.

این تابلو وضعیت برق شهر، موتور دیزل، آلترناتور و مصرف کننده را بررسی میکند و تصمیم میگیرد ژنراتور چه زمانی روشن شود، چه زمانی وارد مدار شود، چه زمانی از مدار خارج شود و در چه شرایطی برای جلوگیری از آسیب، خاموش شود.

تابلو برق دیزل ژنراتور چیست؟

تابلو برق دیزل ژنراتور یا Control Panel مجموعه ای از تجهیزات الکتریکی، حفاظتی و کنترلی است که عملکرد دیزل ژنراتور را مدیریت میکند.

این تابلو بین موتور، آلترناتور، برق شهر و مصرف کننده قرار میگیرد و وظیفه دارد برق تولید شده را با شرایط ایمن و کنترل شده به بار مصرفی برساند.

در ساده ترین حالت، تابلو برق فقط امکان روشن و خاموش کردن ژنراتور، نمایش ولتاژ، جریان، فرکانس و چند خطای اصلی را فراهم میکند.

اما در مدل های حرفه ای تر، تابلو میتواند استارت اتوماتیک، انتقال خودکار بار، مانیتورینگ از راه دور، ثبت خطا، حفاظت کامل موتور، کنترل سنکرون چند ژنراتور و حتی اتصال کنترل شده به شبکه برق را انجام دهد.

• پایش لحظه ای دستگاه
• فرمان دهی به ژنراتور
• حفاظت از موتور و تجهیزات مصرفی

این همان جایی است که فرق یک سیستم حرفه ای با یک نصب سرهم بندی شده مشخص میشود؛ جایی که بعضی ها میگویند «روشن میشود دیگر!» و بعد از اولین قطعی برق، تازه مشخص میشود روشن شدن فقط نیمی از ماجراست.

تابلو برق دیزل ژنراتور چگونه کار میکند؟

نحوه کار تابلو برق دیزل ژنراتور به نوع تابلو بستگی دارد، اما در یک سیستم اتوماتیک استاندارد، روند کار معمولا به شکل زیر است:

• در حالت عادی، مصرف کننده برق مورد نیاز خود را از برق شهر دریافت میکند.
• کنترلر تابلو برق، به صورت مداوم ولتاژ، فرکانس و کیفیت برق شبکه را زیر نظر دارد.
• اگر برق شهر قطع شود، افت ولتاژ شدید اتفاق بیفتد، یکی از فازها قطع شود یا نوسان غیر مجاز در شبکه دیده شود، کنترلر خیلی سریع این وضعیت را تشخیص میدهد.
• بعد از یک تاخیر زمانی کوتاه، تابلو برق فرمان استارت را به دیزل ژنراتور ارسال میکند.
• موتور دیزل روشن میشود و آلترناتور شروع به تولید برق میکند.
• کنترلر چند ثانیه صبر میکند تا ولتاژ و فرکانس خروجی ژنراتور به محدوده استاندارد و قابل استفاده برسد.
• در پروژه های معمولی، این زمان معمولا حدود 5 تا 15ثانیه است؛ البته عدد دقیق آن به نوع مصرف کننده، حساسیت تجهیزات و تنظیمات تابلو بستگی دارد.
• وقتی برق تولید شده توسط ژنراتور پایدار شد، تابلو ATS یا سیستم انتقال بار وارد عمل میشود.
• در این مرحله، مصرف کننده از برق شهر جدا میشود و به برق دیزل ژنراتور وصل میشود
• در تمام مدت کارکرد، تابلو برق وضعیت موتور، خروجی ژنراتور، ولتاژ، جریان، فرکانس، فشار روغن، دمای موتور و سایر خطاهای احتمالی را بررسی میکند.
• اگر ژنراتور تحت فشار بیش از حد قرار بگیرد، اضافه بار ایجاد شود یا یکی از خطاهای حفاظتی فعال شود، تابلو برق فرمان قطع بار یا خاموشی دستگاه را صادر میکند.
• بعد از برگشت برق شهر، تابلو برق بلافاصله مصرف کننده را به شبکه اصلی وصل نمیکند؛ چون برگشت برق همیشه به معنی پایدار بودن آن نیست، اینجا همان جایی است که عجله کردن میتواند گران تمام شود.
• ابتدا تابلو برای چند ثانیه یا چند دقیقه کیفیت برق شهر را بررسی میکند تا مطمئن شود ولتاژ و فرکانس در محدوده مجاز قرار دارند.
• بعد از تایید پایداری برق شهر، بار مصرفی دوباره از ژنراتور جدا شده و به برق شهر وصل میشود.
• سپس دیزل ژنراتور برای مدت کوتاهی بدون بار کار میکند تا موتور خنک شود و دمای آن به شرایط مناسب برسد.
• در پایان، تابلو برق فرمان خاموش شدن دیزل ژنراتور را صادر میکند
• اگر این فرآیند درست طراحی و تنظیم شده باشد، کاربر تقریبا متوجه جزئیات آن نمیشود.
• معمولا فقط چراغ ها برای چند ثانیه خاموش میشوند، ژنراتور روشن میشود و برق دوباره در مدار قرار میگیرد.
• اما اگر تابلو برق درست انتخاب یا تنظیم نشده باشد، همین چند ثانیه کوتاه میتواند باعث نوسان برق، ریست شدن دستگاه ها، آسیب دیدن تجهیزات حساس یا حتی توقف خط تولید شود.

انواع تابلو برق دیزل ژنراتور

تابلو برق دیزل ژنراتور بر اساس نحوه عملکرد، سطح اتوماسیون و نوع کاربرد به چند دسته اصلی تقسیم میشود.

تابلو برق دستی دیزل ژنراتور

در تابلو دستی، اپراتور باید ژنراتور را روشن و خاموش کند و انتقال بار را به صورت دستی انجام دهد. این مدل برای پروژه های کوچک، کارگاه های موقت، باغ، ویلا یا جاهایی مناسب است که حضور اپراتور در زمان قطعی برق قطعی باشد.

مزیت اصلی تابلو دستی، قیمت پایین تر و ساختار ساده تر است. اما برای پروژه هایی که قطعی برق حتی چند دقیقه هم دردسرساز است، تابلو دستی معمولا انتخاب اول نیست.

تابلو برق اتوماتیک یا ATS

تابلو ATS یکی از پرکاربردترین تابلوها در دیزل ژنراتور است. این تابلو هنگام قطع برق شهر، ژنراتور را روشن میکند و بعد از آماده شدن برق خروجی، بار را به ژنراتور منتقل میکند.

تابلو ATS برای ساختمان های اداری، مجتمع های مسکونی، بیمارستان ها، کلینیک ها، هتل ها، مراکز تجاری، رستوران ها، سردخانه ها و هر جایی که قطع برق خسارت ایجاد میکند، انتخاب بسیار مهمی است.

تابلو AMF

تابلو AMF از نظر عملکرد به ATS نزدیک است، اما تمرکز اصلی آن روی تشخیص قطع یا اختلال برق شهر و فرمان استارت خودکار ژنراتور است.

در بسیاری از پروژه ها، اصطلاح ATS و AMF کنار هم استفاده میشود؛ چون هر دو در سیستم برق اضطراری نقش مکمل دارند.

تابلو سنکرون دیزل ژنراتور

تابلو سنکرون زمانی استفاده میشود که چند دیزل ژنراتور باید همزمان کار کنند یا ژنراتور با برق شبکه هماهنگ شود. در این حالت، تابلو باید ولتاژ، فرکانس، ترتیب فاز و زاویه فاز را بررسی کند تا اتصال بدون ضربه و اختلال انجام شود.

اگر پروژه شما مصرف بالا دارد یا میخواهید چند دستگاه را به صورت همزمان وارد مدار کنید، سنکرون دیزل ژنراتور را حتما باید بدانید.

تابلو پارالل دیزل ژنراتور

تابلو پارالل برای موازی کردن چند ژنراتور استفاده میشود. با این روش، بار بین ژنراتورها تقسیم میشود و در صورت افزایش مصرف، دستگاه های دیگر وارد مدار میشوند.

این تابلو برای کارخانه ها، دیتاسنترها، پروژه های عمرانی بزرگ، صنایع سنگین و مراکزی که مصرف برق آنها متغیر است، کاربرد زیادی دارد.

اجزای اصلی تابلو برق دیزل ژنراتور

یک تابلو برق استاندارد از قطعات مختلفی تشکیل میشود. کیفیت همین قطعات است که تفاوت یک تابلو قابل اعتماد با یک تابلو پر ایراد را مشخص میکند.

کنترلر دیزل ژنراتور

کنترلر مغز فرمان دهنده تابلو است. برندهایی مثل  Deep Sea، ComAp  و Datakom در بسیاری از پروژه ها استفاده میشوند.

کنترلر وضعیت برق، موتور، باتری و خطاها را بررسی میکند و فرمان استارت، استاپ، قطع بار یا انتقال بار را صادر میکند.

کلید قدرت

کلیدهای MCCB یا ACB برای قطع و وصل بار و حفاظت در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه استفاده میشوند.

انتخاب آمپر کلید باید بر اساس توان واقعی ژنراتور، نوع بار و شرایط راه اندازی تجهیزات انجام شود.

کنتاکتور یا چنج اور موتوردار

در تابلو ATS، انتقال بار بین برق شهر و ژنراتور توسط کنتاکتور دوبل، کلید چنج اور یا بریکر موتوردار انجام میشود.

وجود اینترلاک مکانیکی و الکتریکی در این بخش بسیار مهم است، چون نباید برق شهر و ژنراتور به شکل غیر مجاز همزمان به بار وصل شوند.

شارژر باتری

اگر باتری ژنراتور شارژ نباشد، کل سیستم اتوماتیک بودنش بیشتر جنبه تزئینی پیدا میکند. شارژر باتری وظیفه دارد باتری را همیشه آماده استارت نگه دارد.

رله ها و تجهیزات حفاظتی

رله کنترل فاز، رله اضافه بار، فیوزها، ترمینال ها، شینه های مسی، ترانس جریان، نمایشگرها و چراغ های سیگنال همگی در عملکرد ایمن تابلو نقش دارند.

بدنه تابلو و درجه حفاظت

تابلو باید متناسب با محل نصب انتخاب شود. برای فضای باز، بدنه مقاوم با درجه حفاظت مناسب مثل IP55 یا IP65 توصیه میشود.

در محیط های صنعتی، گرد و غبار، رطوبت، لرزش و گرما اگر جدی گرفته نشوند، بعدا با فاکتور تعمیرات خودشان را معرفی میکنند.

ارتباط تابلو برق با اتاق دیزل ژنراتور و محل نصب

تابلو برق دیزل ژنراتور فقط یک جعبه فلزی کنار دستگاه نیست. محل نصب، تهویه، مسیر کابل کشی، فاصله از موتور، دسترسی تعمیرکار، ارتینگ و ایمنی محیط همگی روی عملکرد آن اثر دارند.

اگر ژنراتور داخل اتاق نصب میشود، حتما باید به تهویه، مسیر دود، عایق صدا، دسترسی سرویس و جانمایی تابلو و کلا الزامات اتاق دیزل ژنراتور توجه شود.

اجاره دیزل ژنراتور از بارمان دیزل

در بسیاری از پروژه ها، خرید دیزل ژنراتور از نظر اقتصادی منطقی نیست. پروژه عمرانی موقت، مراسم، فصل برداشت کشاورزی، قطعی برق دوره ای، راه اندازی کارگاه، پشتیبانی یک مرکز تجاری یا تامین برق اضطراری کوتاه مدت، همگی مواردی هستند که اجاره دیزل ژنراتور میتواند انتخاب هوشمندانه تری باشد.

بارمان دیزل امکان اجاره دیزل ژنراتور در توان های مختلف را فراهم کرده و نکته مهم این است که دستگاه ها فقط از نظر موتور بررسی نمیشوند؛ تابلو برق، کابل کشی، وضعیت باتری، سیستم حفاظتی و نوع کاربری پروژه هم در انتخاب دستگاه در نظر گرفته میشود.

یکی از مزیت های مهم بارمان دیزل این است که مجموعه به صورت مستقیم کارگاه دارد و ساخت ژنراتور نیز انجام میدهد.

یعنی برای بسیاری از پروژه ها، اگر نیاز مشتری خاص باشد، دستگاه به صورت اختصاصی طراحی و تولید میشود.

این موضوع مخصوصا در پروژه هایی که محدودیت فضا، حساسیت صوتی، نیاز به تابلو سفارشی، کانتینر مخصوص یا توان خاص وجود دارد، ارزش زیادی دارد.

انواع دیزل ژنراتور قابل اجاره در بارمان دیزل

در این جدول ، پیشنهادهای برای اجاره دیزل ژنراتور بر اساس برند موتور، کاربرد، نوع دستگاه و رنج توان برایتان آماده کرده ایم

نکات مهم هنگام خرید یا سفارش تابلو برق دیزل ژنراتور

اگر قصد خرید، ارتقا یا سفارش ساخت تابلو برق دیزل ژنراتور را دارید، این نکات را جدی بگیرید.

توان ژنراتور و نوع بار را دقیق مشخص کنید

تابلو باید بر اساس توان واقعی ژنراتور و نوع مصرف کننده طراحی شود. بارهای موتوری، آسانسور، پمپ، چیلر، UPS، ماینر و تجهیزات پزشکی رفتار یکسانی ندارند.

کیفیت قطعات داخلی را بررسی کنید

استفاده از کلید، کنتاکتور، رله، کنترلر، ترمینال و شینه استاندارد باعث کاهش خطا و افزایش عمر تابلو میشود. برندهای معتبر در این بخش ارزش پرداخت هزینه بیشتر را دارند.

به سیم کشی و شینه کشی توجه کنید

داخل تابلو باید تمیز، منظم و قابل سرویس باشد. مسیر کابل ها، سایز سیم، اتصال ارت، لیبل گذاری، سرسیم و داکت کشی همگی اهمیت دارند. تابلو شلوغ و بی نظم معمولا آینده پرماجرایی دارد.

تابلو را متناسب با محل نصب انتخاب کنید

برای فضای باز، رطوبت، گرد و غبار، گرما و تابش آفتاب باید درجه حفاظت مناسب در نظر گرفته شود. برای محیط های داخلی هم تهویه تابلو و فاصله از منابع حرارتی مهم است.

تست عملی انجام شود

قبل از تحویل، تابلو باید با ژنراتور تست شود. تست قطع برق، استارت اتوماتیک، انتقال بار، برگشت برق، خطای فشار روغن، دمای بالا، اضافه بار و عملکرد شارژر باتری باید بررسی شود.

خطاهای رایج در تابلو برق دیزل ژنراتور

در پروژه های مختلف، چند خطا بیشتر از بقیه دیده میشود! که به شرح زیر هستند:

• انتخاب تابلو ضعیف تر از توان واقعی ژنراتور
• استفاده از کنتاکتور یا کلید نامناسب
• نبود شارژر باتری استاندارد
• تنظیم نبودن تاخیر استارت و انتقال بار
• نصب تابلو در محل مرطوب یا خیلی گرم
• نداشتن ارتینگ درست
• بی توجهی به سرویس دوره ای
• استفاده از کابل با سطح مقطع نامناسب
• نبود اینترلاک مطمئن بین برق شهر و ژنراتور

بعضی از این خطاها شاید در روز اول خودشان را نشان ندهند، اما در اولین قطعی برق واقعی، دقیقا همان لحظه ای که همه انتظار دارند سیستم کار کند، وارد صحنه میشوند.

جمع بندی

شما میتوانید خرید و اجاره دیزل ژنراتور را از بارمان دیزل انجام دهید، و یا اگر نیاز به یک ژنراتور خاص داشتید به کارگاه بارمان دیزل سفارش ساخت دهید.

سوالات متداول

آیا تابلو برق دیزل ژنراتور برای همه توان ها لازم است؟

بله. حتی دیزل ژنراتورهای کوچک هم برای کنترل، نمایش پارامترها و حفاظت به تابلو نیاز دارند.

آیا میتوان تابلو برق دیزل ژنراتور را بعدا ارتقا داد؟

در بسیاری از موارد بله. تابلو دستی را میتوان به اتوماتیک تبدیل کرد یا امکاناتی مثل شارژر باتری، کنترلر جدید، مانیتورینگ، کنتاکتور قوی تر یا سیستم ATS به آن اضافه کرد.

بهترین تابلو برای دیزل ژنراتور اجاره ای چیست؟

برای بیشتر پروژه های اجاره ای، تابلو ATS یا تابلو کنترل اتوماتیک انتخاب مناسبی است، چون نیاز به اپراتور دائم را کمتر میکند.

برای سفارش تابلو برق سفارشی چه اطلاعاتی لازم است؟

توان دیزل ژنراتور، ولتاژ خروجی، نوع مصرف کننده، تک فاز یا سه فاز بودن بار، محل نصب، نیاز به ATS یا سنکرون، نوع کلید قدرت، شرایط محیطی، فاصله تابلو تا ژنراتور و نیازهای کنترلی باید مشخص شود.