ارت دیزل ژنراتور چیست؟ نحوه صحیح اتصال و اجرای سیستم ارتینگ

ارت دیزل ژنراتور یکی از مهم ترین بخش های نصب و راه اندازی اصولی ژنراتور است و باید پیش از روشن کردن دستگاه، اتصال مناسب شاسی و تجهیزات فلزی به سیستم ارت بررسی شود.

در اجرای ارت دیزل ژنراتور، علاوه بر اتصال بدنه، نحوه اتصال نول به زمین، نوع سیستم توزیع، تابلو برق و ATS نیز باید متناسب با طراحی پروژه مشخص شود. همچنین محل اتصال کابل ارت به شاسی باید کاملا تمیز، بدون رنگ و زنگ زدگی و دارای اتصال مکانیکی مطمئن باشد.

مسیر ارت باید پیوسته و موثر باشد و اجرای آن نباید صرفا به وصل کردن یک سیم به بدنه ژنراتور محدود شود.

جدول بررسی اجزای ارت دیزل ژنراتور

نحوه صحیح اتصال ارت دیزل ژنراتور

در یک اجرای اصولی، شاسی دیزل ژنراتور باید به سیستم ارت پروژه متصل شود. همچنین قسمت های فلزی بدون جریان مانند فریم، کانوپی، تابلو کنترل و سایر قسمت هایی که ممکن است در اثر خرابی عایق برق دار شوند، باید در سیستم هم بندی حفاظتی قرار بگیرند.

یکی از اشتباهاتی که در پروژه ها دیده می شود، اتصال کابل ارت به قسمتی از شاسی است که رنگ شده، زنگ زده یا چربی و آلودگی روی آن قرار دارد. در این حالت اتصال الکتریکی مناسب ایجاد نمی شود.

بنابراین نقطه اتصال باید تا رسیدن به سطح فلزی مناسب تمیز شود و بعد از نصب کابل، اتصال در برابر خوردگی و آسیب های محیطی محافظت شود.

از طرف دیگر، چون ژنراتور روی لرزه گیر قرار دارد و هنگام کار دچار ارتعاش می شود، اتصال ارت باید به شکلی اجرا شود که حرکت و لرزش دستگاه باعث کشیدگی یا قطع کابل نشود. مسیر ارت باید از نظر مکانیکی نیز مطمئن باشد.

طبق الزامات ایمنی الکتریکی، مسیر اتصال زمین باید دائمی، پیوسته و موثر باشد و هادی اتصال زمین نیز باید توان تحمل جریان خطای احتمالی را داشته باشد.

اجزای اصلی سیستم ارتینگ دیزل ژنراتور

یک سیستم ارتینگ مناسب معمولا از چند بخش اصلی تشکیل می شود:

• الکترود زمین
• هادی اتصال زمین
• ترمینال ارت ژنراتور
• اتصال ارت شاسی
• هم بندی قسمت های فلزی
• سیستم اتصال نول در صورت نیاز
• تجهیزات حفاظتی مرتبط با خطای زمین

الکترود زمین می تواند با توجه به شرایط خاک و طراحی سیستم شامل میله، صفحه یا ترکیبی از الکترودهای مناسب باشد.

تفاوت ارت شاسی و ارت نول دیزل ژنراتور

این دو موضوع را نباید با یکدیگر اشتباه گرفت.

ارت شاسی مربوط به اتصال قسمت های فلزی و غیر حامل جریان دستگاه به سیستم زمین است. هدف اصلی آن ایجاد مسیر حفاظتی برای خطاهای احتمالی بدنه است.

اما اتصال نول به زمین مربوط به نقطه خنثی سیستم الکتریکی است و باید بر اساس نوع سیستم، نحوه اتصال ژنراتور به شبکه، وضعیت ATS و تجهیزات انتقال برق مشخص شود.

در برخی سیستم ها ژنراتور به عنوان یک منبع جداگانه یا Separately Derived System در نظر گرفته می شود و نحوه اتصال نول و زمین با حالتی که نول ژنراتور با نول شبکه به صورت پیوسته مشترک است متفاوت خواهد بود. استانداردهای برق نیز روی همین تفاوت تاکید دارند.

به همین دلیل توصیه نمی شود یک اتصال نول به ارت را بدون بررسی نقشه تک خطی پروژه ایجاد کنید. این کار می تواند باعث ایجاد جریان ناخواسته روی مسیر ارت یا عملکرد نادرست تجهیزات حفاظتی شود.

نحوه اجرای سیستم ارتینگ دیزل ژنراتور

برای اجرای سیستم ارتینگ دیزل ژنراتور ابتدا باید شرایط محل نصب بررسی شود. نوع خاک، محل استقرار ژنراتور، فاصله تا تابلو برق، نوع بار، ظرفیت ژنراتور، ساختار سیستم توزیع و وجود یا عدم وجود ATS همگی روی طراحی تاثیر دارند.

مرحله اول؛ بررسی سیستم برق

قبل از اجرای ارت باید مشخص شود ژنراتور قرار است صرفا به عنوان منبع اضطراری استفاده شود یا بخشی از یک سیستم پیچیده تر مانند دیتاسنتر، بیمارستان، کارخانه یا پروژه صنعتی است.

در پروژه های کوچک ممکن است ساختار سیستم ساده باشد، اما در پروژه های بزرگ موضوعاتی مانند چند منبع تغذیه، ATS، سنکرون دیزل ژنراتور، تابلوهای توزیع و حفاظت خطای زمین نیز وارد طراحی می شوند.

مرحله دوم؛ آماده سازی نقطه اتصال به شاسی

محل اتصال کابل ارت به شاسی باید تمیز و عاری از رنگ، زنگ زدگی، روغن و آلودگی باشد. این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا وجود لایه های عایق یا اکسید شده می تواند کیفیت اتصال را کاهش دهد.

بعد از ایجاد اتصال مناسب، محل باید از نظر استحکام مکانیکی نیز بررسی شود.

مرحله سوم؛ اجرای الکترود زمین

الکترود زمین باید براساس شرایط خاک و الزامات پروژه انتخاب شود. استفاده از یک میله یا چند میله ارت بدون اندازه گیری و بررسی شرایط زمین، روش قابل اتکایی برای همه پروژه ها نیست.

هدف این است که مسیر زمین از نظر امپدانس و ظرفیت عبور جریان خطا، شرایط لازم برای عملکرد صحیح حفاظت را فراهم کند.

مرحله چهارم؛ اتصال تجهیزات فلزی

بعد از آماده شدن مسیر اصلی، تجهیزات فلزی مرتبط با ژنراتور باید در چارچوب طراحی هم بندی به سیستم حفاظتی متصل شوند. این تجهیزات می توانند شامل شاسی، فریم، کانوپی، تابلو کنترل و سایر محفظه های فلزی باشند.

در استانداردهای ایمنی نیز روی اتصال قسمت های فلزی بدون جریان به سیستم زمین و ایجاد یک مسیر دائمی و پیوسته تاکید شده است.

مرحله پنجم؛ تست و کنترل

قبل از راه اندازی باید پیوستگی اتصالات و عملکرد سیستم ارت بررسی شود. همچنین مقاومت سیستم زمین باید با روش مناسب و تجهیزات اندازه گیری معتبر آزمایش شود.

یک نکته مهم این است که عدد «کمتر از 1 اهم» را نباید به عنوان یک قانون عمومی برای تمام ژنراتورها در نظر گرفت. مقدار قابل قبول به نوع سیستم، استاندارد مورد استفاده، طراحی پروژه، شرایط خاک و الزامات حفاظت بستگی دارد. بنابراین در پروژه حرفه ای باید معیار تست از روی نقشه و مشخصات فنی پروژه تعیین شود.

ارتباط ارت با عملکرد حفاظتی دیزل ژنراتور

یکی از مهم ترین دلایل اجرای درست ارت، کمک به عملکرد سیستم های حفاظتی در زمان بروز خطا است.

اگر یک فاز به بدنه فلزی ژنراتور اتصال پیدا کند، جریان خطا باید مسیر مشخصی برای برگشت داشته باشد. در صورتی که این مسیر درست طراحی شده باشد، تجهیزات حفاظتی می توانند خطا را تشخیص داده و مدار را قطع کنند.

ارت مناسب همچنین احتمال باقی ماندن ولتاژ خطرناک روی بدنه را کاهش می دهد. به همین دلیل ارتینگ را نباید صرفا یک اتصال ساده به زمین دانست؛ ارتینگ بخشی از سیستم حفاظت الکتریکی مجموعه است.

دیزل ژنراتورهای قابل اجاره از بارمان دیزل

اگر پروژه شما موقت است یا فقط برای مدت مشخصی به برق اضطراری نیاز دارید، خرید دیزل ژنراتور همیشه بهترین گزینه نیست.

اجاره دیزل ژنراتور می تواند برای پروژه های عمرانی، مراسم، کارخانه ها، مراکز تجاری، دفاتر و حتی پروژه های بزرگ صنعتی انتخاب منطقی تری باشد.

بارمان دیزل امکان اجاره دیزل ژنراتور در رنج های مختلف را ارائه می کند و انتخاب دستگاه براساس توان و نوع کاربری انجام می شود.

انواع دیزل ژنراتور قابل اجاره از بارمان دیزل

• برای یک دفتر یا واحد مسکونی به برق اضطراری نیاز دارید، رنج 15 تا 60 KVA از گزینه های قابل اجاره بارمان دیزل است.
• برای مراکز درمانی و اداری، رنج 60 تا 150 KVA و برای بیمارستان، هتل و مراکز تجاری، رنج 150 تا 500 KVA قابل بررسی است.
• در پروژه های بزرگ تر نیز رنج 500 تا 1000 KVA برای کارخانه، دیتاسنتر و پروژه های عمرانی
• رنج 1000 تا 2000 KVA برای صنایع سنگین و پروژه های بزرگ در نظر گرفته شده است.

مزیت مهم بارمان دیزل؛ ساخت اختصاصی ژنراتور

یکی از مزیت هایی که برای پروژه های خاص اهمیت زیادی دارد، امکان ساخت سفارشی ژنراتور است. بارمان دیزل فقط روی تامین دستگاه آماده تمرکز ندارد و با داشتن کارگاه مستقیم، امکان ساخت ژنراتور متناسب با نیاز پروژه را نیز دارد.

این ویژگی برای پروژه هایی که فضای نصب محدود دارند یا نیازمند پیکربندی خاص هستند، اهمیت زیادی دارد. تجربه چندین ساله در حوزه دیزل ژنراتور نیز کمک می کند انتخاب موتور، آلترناتور، تابلو و تجهیزات جانبی با توجه به شرایط واقعی پروژه انجام شود.

اشتباهات رایج در اجرای ارت دیزل ژنراتور

چند اشتباه در پروژه ها بیشتر از بقیه دیده می شود:

• اتصال کابل ارت به شاسی رنگ شده
• استفاده از کابل نامتناسب با جریان خطا
• بی توجهی به لرزش ژنراتور و انتخاب اتصال غیر انعطاف پذیر
• اتصال نول به ارت بدون بررسی مدار ATS
• نادیده گرفتن ارت تابلو کنترل و تجهیزات فلزی
• تصور اینکه هرچه تعداد میله ارت بیشتر باشد سیستم حتما بهتر است
• تست نکردن سیستم بعد از نصب
• اجرای ارت بدون توجه به نوع خاک
• استفاده از یک عدد مقاومت ثابت برای تمام پروژه ها
• روشن کردن ژنراتور قبل از بررسی اتصالات حفاظتی

از میان این موارد، اتصال نول و ارت یکی از حساس ترین موضوعات است و بهتر است بدون بررسی نقشه تک خطی و ساختار سیستم انجام نشود.

چک لیست بررسی کلی ارت دیزل ژنراتور

پیش از راه اندازی دستگاه می توانید این موارد را بررسی کنید:

• شاسی ژنراتور به سیستم ارت متصل است؟
• محل اتصال کابل تمیز و بدون رنگ و زنگ زدگی است؟
• کابل ارت از نظر مکانیکی محکم شده است؟
• اتصال در برابر لرزش دستگاه ایمن است؟
• فریم و قسمت های فلزی لازم هم بندی شده اند؟
• تابلو کنترل و تابلوهای مرتبط به سیستم حفاظتی متصل هستند؟
• وضعیت اتصال نول و ارت مشخص است؟
• ATS و نحوه سوئیچ نول بررسی شده است؟
• مقاومت و پیوستگی سیستم طبق معیار پروژه تست شده است؟
• تجهیزات حفاظتی و تنظیمات آنها با سیستم ارت هماهنگ هستند؟

جمع بندی

ارت دیزل ژنراتور فقط یک سیم متصل به شاسی نیست؛ بلکه بخشی از سیستم حفاظت الکتریکی مجموعه است.

اگر برای پروژه خود به دیزل ژنراتور نیاز دارید اما قصد خرید دستگاه ندارید، اجاره دیزل ژنراتور از بارمان دیزل می تواند گزینه مناسبی باشد.

از رنج 15 تا 60 KVA برای مغازه، دفتر و مصارف مسکونی تا رنج 1000 تا 2000 KVA برای صنایع سنگین و پروژه های بزرگ، گزینه های قابل اجاره متناسب با کاربری وجود دارد.